Sắc lệnh điều chỉnh thuế quan các mặt hàng này được ông Trump công bố hôm 2/4, nhằm bù đắp các khoản thuế viện dẫn từ Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) đã bị Tòa án Tối cao bác bỏ vào tháng 2.
Trong kết luận cuộc điều tra an ninh quốc gia về dược phẩm nhập khẩu được công bố, Tổng thống Trump lưu ý các nhà sản xuất thuốc có bằng sáng chế nước ngoài phải ký thỏa thuận với chính phủ Mỹ, để giảm giá thuốc kê đơn và cam kết chuyển hoạt động sản xuất sang nước này.
Họ bắt buộc thực hiện cả hai điều này để tránh hoàn toàn thuế quan. Nếu chỉ chuyển một phần sản xuất sang Mỹ, họ sẽ chịu thuế nhập khẩu 20%. Những đơn vị không thực hiện cả hai sẽ phải chịu thuế 100%.
Các công ty dược lớn sẽ có 120 ngày để tuân thủ trước khi mức thuế 100% có hiệu lực, các nhà sản xuất nhỏ có 180 ngày.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tại cuộc họp báo tại thành phố Doral, bang Florida ngày 9/3. Ảnh: AFP
Chính sách thuế dược phẩm sẽ có một số trường hợp ngoại lệ. Theo đó, thuế nhập khẩu với thuốc có thương hiệu sẽ giới hạn ở mức 15% theo các hiệp định thương mại với Liên minh châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc và Thụy Sĩ. Mỹ và Anh cũng hoàn tất một thỏa thuận thuế dược phẩm, đảm bảo mức 0% đối với dược phẩm sản xuất tại Anh trong ít nhất ba năm, trong khi Anh mở rộng sản xuất tại Mỹ.
Ông Neil Bradley, Giám đốc chính sách Phòng Thương mại Mỹ, cảnh báo chính sách thuế dược phẩm mới có thể tiếp tục đẩy giá thuốc lên cao. "Một cơ chế thuế quan mới, phức tạp đối với dược phẩm sẽ làm tăng chi phí chăm sóc sức khỏe cho các gia đình Mỹ", ông nhận định.
Trong sắc lệnh riêng biệt, ông Trump cho giảm một nửa, xuống còn 25% đối với nhiều sản phẩm chứa thép, nhôm, đồng và miễn thuế hoàn toàn với các sản phẩm có hàm lượng kim loại thấp (dưới 15% theo trọng lượng), hiệu lực từ 6/4.
Thuế nhập khẩu kim loại cơ bản thép, nhôm và đồng vẫn giữ nguyên mức 50%. Tuy nhiên, chính quyền ông Trump sẽ áp mức thuế này dựa trên giá bán tại Mỹ, thay vì giá trị nhập khẩu khai báo, vốn bị cho là thường thấp hơn thực tế.
Việc điều chỉnh thuế quan với kim loại nhằm tạo thuận tiện cho các nhà nhập khẩu khi xác định hàm lượng kim loại trong hàng nghìn sản phẩm, từ linh kiện máy kéo đến bồn rửa inox và thiết bị đường sắt để khai thuế. Ví dụ, theo quy định mới, các sản phẩm có hàm lượng kim loại dưới 15% theo trọng lượng, như hộp chỉ nha khoa có lưỡi cắt thép nhỏ, sẽ không còn chịu thuế.
Nhà Trắng cũng cho biết sẽ giảm thuế với một số thiết bị công nghiệp và lưới điện sử dụng nhiều kim loại xuống còn 15% từ mức 50% đến năm 2027, nhằm hỗ trợ mở rộng sản xuất công nghiệp và trung tâm dữ liệu.
Chủ tịch Hiệp hội Các nhà sản xuất Thép Philip Bell hoan nghênh chính quyền đã "điều chỉnh hợp lý" danh mục sản phẩm làm từ kim loại và cập nhật phương pháp định giá, nhằm đảm bảo thuế quan "được áp dụng chính xác để hỗ trợ phục hồi ngành thép Mỹ mà không làm suy yếu các mục tiêu kinh tế rộng hơn".
Các thay đổi về thuế nhập khẩu dược phẩm và kim loại của Tổng thống Trump được ban hành đúng một năm sau tuyên bố "Ngày Giải phóng", thời điểm ông công bố thuế đối ứng 10-50% lên hàng nhập khẩu từ tất cả các nước. Động thái dẫn đến nhiều tháng trả đũa từ Trung Quốc, các cuộc đàm phán thương mại với nhiều đối tác và những vụ kiện từ nhà nhập khẩu.
Vào tháng 2, Tòa án Tối cao Mỹ tuyên bố các mức thuế dựa trên IEEPA là bất hợp pháp, dẫn đến việc Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ phải xây dựng kế hoạch hoàn trả khoảng 166 tỷ USD tiền thuế đã thu trong một năm.
Hôm 2/4, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer ca ngợi thuế quan viện dẫn từ IEEPA như một "nút thiết lập lại" cho hệ thống thương mại toàn cầu đang trục trặc. Ông cho rằng nó đã thúc đẩy các công ty xây dựng nhà máy mới tại Mỹ, buộc các đối tác thương mại phải nhượng bộ cho hàng xuất khẩu của nước này.
"Những điều tốt đẹp nhất vẫn còn ở phía trước, khi chương trình thuế quan của Tổng thống Trump khuyến khích sản xuất trong nước, tăng lương cho người lao động và củng cố các chuỗi cung ứng thiết yếu", ông nói.
